“Mirë se vini në Lezhë!”/ ‘The Balkanista’ i kushton një artikull të shkëlqyer Lezhës

Lezha është një qytet i vogël, i vendosur në veriperëndim të Shqipërisë. Rreth 90 minuta me makinë nga Tirana (në varësi të respektimit të limitit të shpejtësisë) është rreth 30 minuta nga qyteti i Shkodrës dhe dhjetë minuta me makinë nga brigjet e Shëngjinit.

Daton të paktën në shekullin e 8 para Krishtit, ajo njihej dikur si Lissos – një emër që i është dhënë nga Dionisi I i Sirakuzës. Pastaj erdhi ligji ilir, pasuar nga kapja e saj nga Filip V i Maqedonisë në 211 pes. U rimor pastaj nga Ilirët dhe u sundua nga Genti, i cili e mbrojti atë kundër sulmeve të vazhdueshme romake. Përfundimisht, ajo ra nën perandorinë romake për një kohë dhe ishte pjesë e krahinës së Epirit të Ri.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Aurel Gjeta (@therealaurel) on

Gjatë shekujve të ardhshëm, ajo ra në duart e sundimtarëve të ndryshëm përpara se të zgjidhej nga Gjergj Kastriot Skënderbeu në vitin 1444 si një vend ku armiqtë e turqve mund të mblidheshin për të forcuar mbrojtjen e tyre. Konsiderohet si vendi i Lidhjes së Lezhës ku Skënderbeu bashkoi princat shqiptarë kundër kërcënimit të Perandorisë Osmane.

Sot, qyteti është shtëpia e pak më shumë se 65.000 njerëzve që vijnë nga mbarë Veriu i Shqipërisë. Me popullsi të madhe nga Zadrima, Mirdita dhe Malesia, ajo ka një shumicë katolike (70%) dhe një pakicë myslimane (30%).

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Albania Explorer (@albaniaexplorer) on

Dominuesja e peizazhit përreth është Kalaja e Lezhës që gjendet në majë të një mali, 322 metra mbi qytet. Ajo daton që nga koha ilire, dhe u rindërtua në vitin 1440 nga Venedikasit dhe përsëri pas pushtimit osman. Kalaja tregon elemente të arkitekturës romake, bizantine, ilire dhe osmane.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Alice Taylor (@thebalkanista) on

Tani, kryesisht në rrënoja, udhëtimi në kala ia vlen për pamjet krejtësisht të mahnitshme 360 gradë të maleve, fushave, qytetit dhe oqeanit përtej. Shtëpitë me ngjyra të ndritshme, një lumë që gjarpëron nëpër ultësira dhe hekurudha me trenin e saj pak të vjetër, që kalon rrugën nga Shkodra në Durrës, janë të gjitha të dukshme nga maja.

Në qarkun e Lezhës në një fshat të vogël jashtë qytetit, lindi një nga figurat më me ndikim kulturor dhe letrar të historisë shqiptare. Gjergj Fishta ishte një mësues, prift, politikan, poet dhe përkthyes. Ai ishte kryetar i komisionit të Kongresit të Manastirit, i cili sanksionoi alfabetin shqiptar. Vepra e tij më e famshme është “Lahuta e Malcis”, një poemë epike e shkruar në dialektin Gegë që përmban 17,000 rreshta.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Alice Taylor (@thebalkanista) on

Kur ndodhesh në Lezhë, janë disa gjëra të domosdoshme për t’u parë.

Kalaja është njëra prej tyre, e ndjekur nga një udhëtim në punishten e tekstilit të Tereze Gega.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Alice Taylor (@thebalkanista) on

Duhet gjithashtu të shkoni në një nga restorantet më të mira të Shqipërisë dhe në bujtinën, Mrizi i Zanave (sigurohuni që të bëni prenotim paraprakisht) dhe shikoni Studio Qeramike Vasili aty pranë.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Baki (@bakistraveljournal) on

Vizitoni varrin përkujtimor të Skënderbeut dhe hapni sytë për të pikasur gratë e moshuara që vishen në një mënyrë krejtësisht të veçantë.

Ju do të vini re se ato veshin pantallona të zeza me një fustan të zi mbi to, i cili i mbulon deri në gjunjë. Shpesh ato do të kenë flokë të endura në të dy anët dhe pastaj të mbuluar me një shami të zezë – kjo mënyrë e veshjes është krejtësisht unike për zonën.